Rys historyczny

Historia Splitu w przeciwieństwie do wielu innych antycznych miast nie zaczęła się od osady greckiej, lecz od decyzji jednego człowieka. Rzymski cesarz Dioklecjan, u schyłku III wieku n.e., postanowił wznieść tu monumentalną rezydencję, w której zamierzał spędzić jesień swojego życia. Budowa pałacu trwała dekadę i została ukończona około 305 roku n.e. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, gdy pobliska Salona została zniszczona przez najeźdźców, ludność cywilna szukała schronienia za potężnymi murami pałacu, przekształcając dawną rezydencję w tętniące życiem miasto. Przez wieki Split przechodził pod panowanie Bizancjum, królów chorwackich, Wenecji, Austrii oraz Jugosławii, co pozostawiło w jego architekturze ślady od romanizmu i gotyku po barok i modernizm.

Ciekawostki i legendy

Z postacią fundatora miasta wiąże się legenda o jego rzekomym okrucieństwie i paradoksalnym końcu. Choć Dioklecjan był zaciekłym prześladowcą chrześcijan, jego własne mauzoleum stało się po wiekach chrześcijańską katedrą św. Duje – co czyni ją jednym z najstarszych budynków na świecie pełniącym funkcję katedry. Inną ciekawostką jest Sfinks z czarnego granitu, który do dziś pilnuje wejścia na Perystyl; cesarz sprowadził go z Egiptu, a rzeźba ta ma ponad 3500 lat. Mieszkańcy wierzą również w magiczną moc posągu biskupa Grzegorza z Ninu (Grgur Ninski). Według legendy, dotknięcie jego wielkiego, błyszczącego kciuka u lewej stopy przynosi szczęście i gwarantuje powrót do Splitu. Miłośnicy seriali rozpoznają natomiast piwnice pałacu jako miejsce, gdzie w produkcji „Gra o Tron” przetrzymywane były smoki Daenerys.